Czas czytania: 12 minuty

Rozpaleni piecem w Nowej Hucie – wstrzymanie pracy wielkiego pieca w krakowskiej hucie stali. 

17 marca 2020 r. władze spółki ArcelorMittal Poland wydały oświadczenie, w którym poinformowały, że ze względu na postępującą epidemię wirusa SARS-CoV 2 oraz wywoływanej przez niego choroby COVID-19, wstrzymano proces rozpalenia wielkiego pieca w krakowskiej hucie stali[1]. Spółka pierwotnie zakładała, że wygaszony w zeszłym roku piec, zostanie uruchomiony w drugiej połowie marca.  Ogólnoświatowa sytuacja, a przede wszystkim wstrzymanie produkcji w zakładach partnerów handlowych ArcelorMittal Poland, spowodowała, że jeden z przodujących producentów stali na świecie zdecydował się odłożyć proces uruchomienia instalacji wielkiego pieca na później. 

Musimy działać odpowiedzialnie – dbać o naszych pracowników i nasze instalacje. Biorąc pod uwagę niepewność, z którą mamy do czynienia i fakt, że nie wiemy, jak COVID-19 będzie się rozprzestrzeniał w Europie, to jedyna słuszna decyzja. Jednocześnie chciałbym podkreślić, że monitorujemy rozwój sytuacji i pozostajemy przy naszej wcześniejszej deklaracji dotyczącej ponownego uruchomienia części surowcowej w Krakowie jak tylko sytuacja się unormuje – powiedział Marc De Pauw, dyrektor generalny i prezes zarządu ArcelorMittal Poland[2].

Decyzja o wygaszeniu

         Nieoficjalne o planach wygaszenia wielkiego pieca w krakowskich zakładach mówiono od kwietnia 2019 r. ArcelorMittal Poland jednoznacznie określił przyszłość wielkiego pieca w dniu 6 maja 2019 r., kiedy to władze spółki publicznie oświadczyły, że planowane jest wstrzymanie jego pracy wraz z działającą w kombinacie stalownią[3]. Bezpośredni wpływ na decyzję producenta stali miały trudne warunki na światowym rynku, a zwłaszcza konkurencja ze strony państw członkowskich WNP. Nagły wzrost cen praw do emisji CO2, a w konsekwencji wzrost cen energii elektrycznej, spowodowały, że wytwarzane w Krakowie produkty przestały być konkurencyjne[4]. Dla zainteresowanych stron, a zwłaszcza pracowników zakładu, decyzja władz wiązała się, ze sporym rozczarowaniem i rozgoryczeniem. Pracownicy huty negatywnie odebrali decyzję władz spółki. Oprócz tak oczywistych kwestii, jak obawa o pracę i przyszłość rodziny, decyzja została ogłoszona w szczególnym dla mieszkańców Nowej Huty i zatrudnionych  kombinacie, momencie. Komunikat władz spółki dzielił zaledwie jeden dzień od przypadającego na 4 maja 2019 r. branżowego święta – Dnia Hutnika. Symboliczny był również rok ogłoszenia decyzji, a to dlatego, że w 2019 r. Nowa Huta obchodziła swoje 70-lecie. Historyczne dzielnice Nowej Huty wraz z kombinatem metalurgicznym rozpoczęto budować już w 1949 r., a mieszkańców okolicznych wiosek wywłaszczać z należących do nich nieruchomości na mocy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.[5] Związkowcy również wskazywali na to, że chociaż komunikat ArcelorMittal Poland mówi o czasowym wygaszeniu, to jednak nie zawiera informacji, na jak długo praca wielkiego pieca ma zostać wstrzymana.

Ogłoszona przez władze spółki decyzja, w roku wyborów do parlamentu krajowego oraz europejskiego spowodowała, że całą sprawą zainteresowały się osoby na co dzień zasiadające w gabinetach zlokalizowanych przy alejach Ujazdowskich w Warszawie. Nie bez znaczenia była również rola, jaką przedsiębiorstwo odgrywało w lokalnej gospodarce. Te dwie kwestie wraz z aktywnym ruchem związkowym działającym w zakładach ArcelorMittal Poland, przełożyły się na aktywne zaangażowanie Rządu w rozmowy na temat przyszłości krakowskiego kombinatu. Organizacje zrzeszające pracowników nie wyraziły aprobaty dla działań podjętych przez pracodawcę i od samego początku były przeciwne jego planom.

Działania związkowców.

            Organizacje związkowe natychmiast przystąpiły do działania, by zamanifestować swój sprzeciw wobec zamiarów władz ArcelorMittal Poland. W maju 2019 r. organizacje związkowe wydały oświadczenie na temat obecnej sytuacji krakowskiego oddziału, a także planów spółki co do przyszłości zakładów. Związkowcy skierowali do zarządu spółki szereg pytań. Pracownicy chcieli znać dokładne przyczyny wygaszenia pieca, a także przybliżony czas, w jakim będzie pozostawał w zawieszeniu. Organizacje związkowe obawiały się konsekwencji, jakie przyniesie wyłączenie zakładów. W stanowisku podniesiono, że  posunięcie pracodawcy może przyczynić się do utraty klientów, których nie uda się później odzyskać[6]. Działające w zakładach należących do ArcelorMittal Poland związki zawodowe, w dniu 14.05.2019 r. skierowały do Premiera RP Mateusza Morawickiego list, w którym prosiły o wsparcie branży metalurgicznej oraz o włączenie się w rozmowy na temat przyszłości przemysłu w Polsce, ale również w Unii Europejskiej. W liście podpisanym przez przedstawicieli sześciu największych organizacji zrzeszających pracowników ArcelorMittal Poland, wskazano na konkurencję, ze strony państw WNP, a także skokowy wzrost cen praw do emisji CO2. Związkowcy nie omieszkali również nie wspomnieć o społecznych i gospodarczych konsekwencjach wygaszenia wielkiego pieca. Na końcu sygnatariusze skierowanego do Mateusza Morawieckiego pisma wskazali, że liczą na decyzje Rządu, które przywrócą nadzieję na lepsze jutro[7].  Swój apel do Mateusza Morawieckiego skierował również Jacek Majchrowski[8].

Reakcje polityków 

            List nie pozostał bez odzewu ze strony elit rządowych. Minister Jadwiga Emilewicz w jednej ze swojej wypowiedzi wskazała, że rząd monitoruje sytuację. Chcemy mieć przede wszystkim pewność, że to rzeczywiście czasowe wygaszenie pieca – powiedziała minister Emilewicz[9]. Poseł Józef Lasota skierował interpelację poselską do Mateusza Morawieckiego. W czasie posiedzenia sejmu poseł z Krakowa domagał się odpowiedzi na pytanie: Czy i jakie działania zamierza Pan podjąć dla wycofania się ArcelorMittal z decyzji o wygaszeniu wielkiego pieca w swoim oddziale w Krakowie? – zapytał poseł PO[10]. Jakkolwiek temat pozostawał w zainteresowaniu władzy, to jednak priorytetowymi z punktu widzenia partii rządzącej, wydawały się wybory do europarlamentu, a także prace nad licznymi nowelizacjami ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. tzw. ustawą prądowa[11]której większą nowelizację zaprezentowano 13 czerwca 2019 r.[12] Zasadniczym celem ustawy było ograniczenie negatywnych konsekwencji wzrostu cen praw do emisji CO2, a zwłaszcza finalnej ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych oraz odbiorców przemysłowych[13].

Jesteśmy i będziemy zdeterminowani i bezkompromisowi.

Działania związkowców nabrały rozmachu po wyborach do europarlamentu. W dniu 10 czerwca 2019 r. na Zakładowym Zebraniu Koordynacyjnym Delegatów Zakładowej Organizacji Koordynacyjnej  NSZZ „Solidarność” ArcelorMittal Poland S.A. (ZZKD ZOK), przyjęto stanowisko  Nr 1/2019. Z treści uchwalonego dokumentu ponownie wybrzmiał głos hutników, którzy nie akceptowali decyzji o czasowym wygaszeniu pieca. Niezadowolenie delegatów wzbudził również brak merytorycznego uzasadnienia decyzji o wygaszeniu pieca. Związkowcy w przyjętym stanowisku zaznaczyli, że rozwiązanie zaproponowane przez zarząd spółki jest wysoce niesatysfakcjonujące, a zwłaszcza zastępcze miejsca pracy oraz wynagrodzenie, które miały przysługiwać osobom dotkniętym reorganizacją zakładu, są nieakceptowalne. Reprezentanci pracowników wyrazili wątpliwości co do tego, czy wielki piec zostanie ponownie uruchomiony, a w przypadku jego trwałego unieruchomienia, obawiali się likwidacji kilku tysięcy miejsc pracy[15]. Następnie związkowcy w dniu 8 lipca 2019 r., skierowali do prezesa ArcelorMittal Poland Geerta Verbeecka pismo, w którym ponownie przedstawili swoje stanowisko oraz oczekiwania. Organizacje zrzeszające pracowników ArcelorMittal Poland wskazały, że sytuacja z maja jest odmienna od tej z lipca. W opinii reprezentantów pracowników wiele się zmieniło i nie ma potrzeby podejmowania tak radykalnych działań, jak wygaszenie pieca. Podniesiono kwestię tzw. ustawy prądowej oraz zaangażowanie wielu decydentów politycznych, którzy zobowiązali się pomóc w wypracowaniu satysfakcjonującego stanowiska. Reprezentanci pracobiorców wskazali, że działania podjęte przez departament kadr jest niesatysfakcjonujące, a wiadomości z jego strony są nazbyt ogólne. Chaos spowodowany brakiem tych informacji powoduje narastanie frustracji wśród pracowników – stwierdzili autorzy pisma. Związkowcy zażądali przedstawienia precyzyjnych planów wobec pracowników krakowskich zakładów, w trybie pilnym zorganizowania spotkania zarządu wraz z pracownikami zakładów w Nowej Hucie, wraz z udzieleniem pracownikom ArcelorMittal Poland odpowiedzi na poruszone w piśmie zagadnienia. Na końcu organizacje związkowe poinformowały, że w najbliższym czasie zorganizują akcję protestacyjną, a jeżeli ona okaże się nieskuteczna, i nie wpłynie na zmianę stanowiska zarządu, to organizacje zakładowe przystąpią do bardziej radykalnych działań[16].

Nie odpowiadamy za światowe trendy

            Na odpowiedź ze strony pracodawcy nie trzeba było długo czekać. Oficjalna odpowiedź na pismo związków zawodowych została opublikowana 9 lipca 2019 r. ArcelorMittal Poland w opublikowanym komunikacie ponownie wskazała, że plany wygaszenia części produkcyjnej w krakowskich zakładach jest podyktowana sytuacją, która panuje w całej branży metalurgicznej. Zaznaczono, że obecna polityka Unii Europejskiej uniemożliwia spółce skutecznie konkurować na europejskim rynku wyrobów hutniczych. Producent stali zobowiązał się, że dołoży wszelkich starań, aby reorganizacja jego zakładów nie odbyła się kosztem pracowników, a w momencie poprawy warunków w branży, krakowskie zakłady ponownie zostaną uruchomione[17]. Udzielona przez ArcelorMittal odpowiedź na pismo centrali związkowych, nie uzyskała uznania w oczach związkowców, co zostało zamanifestowane podczas pikiety. W dniu 24 lipca 2019 r. w Dąbrowej Górniczej przed siedzibą zarządu ArcelorMittal Poland, organizacje zrzeszające pracowników spółki zorganizowały pikietę. Pracownicy jednego z największych producentów stali domagali się odstąpienia od planów wyłączenia z produkcji krakowskich zakładów oraz wynikających z tej decyzji przesunięć kadrowych. W publicznej demonstracji, jak informowali organizatorzy, wzięło ponad 600 osób[18]. Przewodniczący związków zawodowych, w czasie akcji protestacyjnej, zapowiedzieli, że następna manifestacja jest już przygotowana i odbędzie się 22 sierpnia przed Urzędem Wojewódzkim w Krakowie. Jeszcze tego samego dnia ArcelorMittal ustosunkowała się do żądań organizatorów pikiety. Producent stali ponownie wskazali na motywy swojej decyzji, która wynika z, prowadzonej przez Unię Europejską, polityki klimatycznej. Zarząd w opublikowanym komunikacie zwrócił również uwagę, że utrzymuje stały kontakt z organizacjami związkowymi, niestety tylko jedna z piętnastu organizacji pracowniczych ustosunkowała się do propozycji, jaką zarząd złożył w zakresie działań, których celem było złagodzenie skutków postoju[19]. Pracodawca w swoim komunikacie poruszył również szereg innych pomniejszych spraw, a które dotyczyły krakowskich zakładów. Następnego dnia ArcelorMittal Poland opublikował komunikat, w którym oświadczył, że planowany na wrzesień proces wygaszania wielkiego pieca zostaje odroczony. Spółka wskazała, że zasadniczo sytuacja na rynku produktów stalowych się nie zmieniła, ale mimo to zamierza ponownie przystąpić do oceny swojej decyzji, jednocześnie zaznaczając, że ewentualne wygaszenie miałoby mieć charakter tymczasowy[20]. Wydawało się, że związki zawodowe osiągnęły sukces i zakłady w Krakowie zachowają swój dotychczasowy profil działalności[21].

Czekają tylko na wybory

         Jak już wcześniej wspomniano , rok 2019 był rokiem szczególnym, na jego pierwszą połowę przypadły wybory do europarlamentu, a z kolei w jego drugiej połowie odbyły się wybory do Sejmu i Senatu. Wszystkiemu smaczku dodawał fakt, że w tym samym roku rozpoczął się piąty rok prezydentury Andrzeja Dudy, ewentualne potknięcia stronnictwa, z którym utożsamiany jest Prezydent, mogłoby negatywnie wpłynąć na jego szansę reelekcji. Wybory będące papierkiem lakmusowym społecznych nastrojów wraz z szeregiem odziedziczonych problemów z lat ubiegłych spowodowały, że część politologów upatrywała w roku 2019 politycznego trzęsienia ziemi[22]Wybory do parlamentu europejskiego były istotne przede wszystkim z punktu widzenia wyborów do polskiego parlamentu. W przypadku dużego sukcesu w wyborach do europarlamentu, które już niemal zwyczajowo określało się jako jedne z najtrudniejszych dla PiS, mógłby wskazywać, że zdobycie 276 mandatów w wyborach do Sejmu jest prawdopodobne. Zwycięstwo w wyborach parlamentarnych przy jednoczesnym zdobyciu wymienionej wcześniej liczby mandatów w izbie niższej parlamentu, z automatu obniżało stawkę wyborów prezydenckich. Prawo i Sprawiedliwość dysponując liczbą 276 mandatów, tj. posiadając większość 3/5 z całkowitej liczby mandatów w Sejmie, bez większych trudności odrzuciłaby ewentualne prezydenckie weta. Na nieszczęście partii rządzącej, PiS wraz z partiami koalicyjnymi, nie mógł obwieścić sukcesu. O ile udało się wygrać wybory w maju, o tyle październikowe wybory, co prawda wygrane, to mimo to okazały się rozczarowaniem[23]. Brak konkretnych propozycji ze strony rządu, utrzymujący się niekorzystny dla branży hutniczej trend na rynkach oraz wysokie ceny praw do emisji CO2, to wszystko powodowało, że związkowcy z krakowskich zakładów zaniepokojeniem oczekiwali na dalsze rozstrzygnięcia ze strony ArcelorMittal Poland. Im bliżej było wyborów, tym więcej pojawiało się głosów mówiących, że los pieca jest przesądzony, a ogłoszenie decyzji nastąpi niezwłocznie po wyborach[24]. Na krótko przed wyborami, ze strony rządowej napływały optymistyczne komunikaty. Z treści wypowiedzi niektórych osób zajmujących najwyższe stanowiska w organach władzy, wynikało, że zakłady w Nowej Hucie nie zostaną wygaszone, a pracujące w nich osoby zachowają dotychczasowe miejsca pracy[25]. Niestety dla zatrudnionych w krakowskim oddziale ArcelorMittal, powyborcza rzeczywistość okazała się wielkim rozczarowaniem.

Słomiany zapał polityków

Kampania wyborcza jak już zwykło się o niej mówić, rządzi się własnymi prawami. Obietnice złożone w jej trakcie rzadko kiedy są brane w pełni na poważnie. Nie trzeba było długo czekać, aby zweryfikować przedwyborcze obietnice polityków PiS. Jeszcze na kilka dni przed dniem wyborów, przewodniczący NSZZ „Solidarność” mobilizował członków związku zawodowego, aby nie bagatelizować roli, jaką odgrywają wybory w realizacji pracowniczych postulatów. Wybory parlamentarne nie są tylko aktem obywatelskiego obowiązku, ale przede wszystkim przejawem naszego patriotyzmu i odpowiedzialności za dziś, jutro i następne pokolenia – stwierdził Piotr Duda[26]. Lider związkowy nie wskazał konkretnego ugrupowania politycznego, na które jego zdaniem członkowie powinni oddać głos. Przewodniczący mimo wszystko dał jasno do zrozumienia, czym powinni się kierować związkowcy przy urnie wyborczej. Wskazuje na postulaty i wartości, o które walczymy, a które nie będą możliwe do zrealizowania z ugrupowaniami jawnie je zwalczającymi. A co najważniejsze, “nie głosujmy na te ugrupowania, które otwarcie mówią o zwalczaniu związków zawodowych” – przekazał członkom przewodniczący NSZZ „Solidarność”[27]. Przedwyborcze deklaracje przestały obowiązywać niemal natychmiast po wyborach. Jesienne głosowanie zakończyło się zwycięstwem obozu Zjednoczonej Prawicy. Na Prawo i Sprawiedliwość oddano 43,59% wszystkich głosów, co z kolei przełożyło się na 235 mandatów. W tym miejscu warto przypomnieć o rekordowej frekwencji, która wyniosła 61,74% i tym samym była najwyższą od lat dziewięćdziesiątych. Zwycięstwo partii Jarosława Kaczyńskiego zagwarantowało Mateuszowi Morawieckiemu kontynuację na stanowisku prezesa rady ministrów. Wszystko to jednak nie wystarczyło, by utrzymać w mocy kampanijne gwarancje. Już 12 listopada zarząd ArcelorMittal Poland opublikował komunikat o wygaszeniu wielkiego pieca. Wstrzymanie pracy zaplanowano na dzień 23 listopada[28]. Motywy decyzji pozostawały takie same jak poprzednio. Władze spółki wskazały, że obecna sytuacja na rynku powoduje, iż w ocenie kierownictwa, zakłady w Krakowie są niekonkurencyjne, a podjęte od maja wysiłki, nie zmieniły znacząco ich pozycji. W utrzymaniu pozostawał negatywny trend gospodarczy, a zwłaszcza ten, który dotyczył niemieckiej branży motoryzacyjnej.

Czujemy się oszukani

         Decyzja ArcelorMittal Poland wzburzyła członków organizacji związkowych, którzy czuli się oszukani oraz wykorzystani, zarówno przez spółkę, jak i przez rząd[29]. Związki zawodowe nie zamierzały pozostać bierne wobec zaistniałej sytuacji. Przewodniczący największych organizacji zrzeszających pracowników krakowskich zakładów, już 14 listopada 2019 r. wydali komunikat, w którym mobilizowali współpracowników do udziału w zaplanowanym na dzień 18 listopada, proteście przed historyczną już Bramą Główną kombinatu w Krakowie[30]. W manifestacji wzięli udział hutnicy z nowohuckich zakładów, ale również ci zatrudnieni w Dąbrowej Górniczej. Symbolicznego wsparcia udzielili także członkowie zrzeszeni w innych wojewódzkich organizacjach związkowych[31]. W czasie wystąpień przedstawiciele pracowników podnosili kwestię konsekwencji wygaszenia kompleksu w Nowej Hucie, które w ich ocenie przełożą się na inne sektory polskiej gospodarki. Związkowcy z górniczych organizacji wyrazili obawę, że wyłączenie wielkiego pieca może spowodować reperkusje w górnictwie, czego przykładem będą zmniejszone zamówienia węgla[32]. Wśród haseł, które licznie padły z ust liderów związkowych, na uwagę zasługuje, to dotyczące repolonizacji sprywatyzowanych w przeszłości hut stali. Przewodniczący Solidarności’80 Rzyszard Majdzik stwierdził, że polskie huty stali sprzedano za grosze. I za te same pieniądze powinny być odkupione. Polskie huty powinny być polskie. Na koniec protestów stwierdzono, że związkowcy się nie poddadzą i 23 listopada zorganizują kolejną manifestację, która tym razem odbędzie się przed budynkiem Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego.
            Protest przed urzędem wojewódzkim miał wymiar symboliczny, z jednej strony manifestanci chcieli wyrazić, niezadowolenie oraz żal z powodu niedotrzymania wyborczych obietnic, z drugiej strony liczyli, że rząd jeszcze wpłynie na zarząd ArcelorMittal Poland, tak by ten zmienił swoją decyzję. Związkowcy ponownie podnieśli dotychczas wygłaszane hasła i postulaty, które przede wszystkim odnosiły się do krzywdzącej ich zdaniem polityki klimatycznej Unii Europejskiej, a także niewystarczającym działaniom Polski na płaszczyźnie europejskiej polityki celnej. Przewodniczący organizacji przekazali na ręce wojewody małopolskiego – Piotra Ćwika, list skierowany do Mateusza Morawieckiego. Hutnicy oświadczyli, że w liście zawarli swoje postulaty oraz oczekiwania co do dalszych działań rządu, wobec krakowskich zakładów, ale również w zakresie całego przemysłu ciężkiego w Polsce. Związkowcy zakończyli manifestację hasłem: Polskie huty w polskie ręce![33]

Serce kombinatu zgasło

Proces wygaszania wielkiego pieca rozpoczęto 23 listopada, a jego całkowite wygaszenie trwało 10 dni i zakończyło się 3 grudnia. Wstrzymanie pracy pieca nie zakończyło dyskusji nad dalszymi losami kombinatu. Co prawda serce kombinatu zgasło, ale w sercach związkowców nadal tliła się iskierka nadziei na ponowne uruchomienie krakowskich zakładów. Jeszcze w grudniu 2019 r. z inicjatywą rozmów na temat przyszłości nowohuckiego kombinatu wyszedł Jacek Majchrowski – prezydent miasta Krakowa. Okrągły stół  – jak nazwano propozycję gospodarza Krakowa, odbyła się 17 stycznia 2020 r.[34] Przy stole rozmów zasiedli przedstawiciele rządu na czele z Jarosławem Gowinem oraz Jadwigą Emilewicz. Gminę Kraków reprezentował Jacek Majchrowski wraz z innymi miejskimi urzędnikami. Z ramienia ArcelorMittal Poland w spotkaniu uczestniczył Czesław Sikorski. W posiedzeniu wzięli również udział przedstawiciele związków zawodowych, zewnętrznych przedsiębiorstw, ale także parlamentarzyści z Krakowa. Zebranie w Krakowskim magistracie okazało się sporym sukcesem, a to za sprawą dużej liczby uczestników. W miejscu, gdzie zwykle odbywają się posiedzenia rady miasta, zebrało się blisko 100 osób[35]. Reprezentanci rządu poinformowali o rozwiązaniach, które zostały skierowane do sektora energochłonnego, m.in. do ArcelorMittal Poland, która miała być największym beneficjentem uchwalonego przez parlament w 2019 r. rozwiązania[36]. Władze metalurgicznej spółki stwierdziły, że na bieżąco śledzą trendy rynkowe, i jeżeli uruchomienie pieca będzie opłacalne, to ono nastąpi, przy czym zastrzeżono, że pierwsze analizy powinny być gotowe w drugim kwartale 2020 r.[37] Pełni optymizmu byli również związkowcy, którzy liczyli, że ponowne nagłośnienie ich sprawy może odmienić los krakowskich zakładów. ArcelorMittal Poland ogłosił komunikat szybciej niż, to pierwotnie zakładano. W opublikowanej 3 lutego wiadomości spółka zapowiedziała ponowne uruchomienie wielkiego pieca wraz z towarzyszącą infrastrukturą[38]. Ruch związkowy kolejny raz mógł ogłosić sukces, wykazać, że podjęty wysiłek nie były na darmo. Niestety dla pracowników krakowskich zakładów, nim piec został ponownie uruchomiony, to kolejny raz ogłoszono, że to jednak nie nastąpi. Ostatnie wydarzenia zmusiły kierownictwo ArcelorMittal, do zmiany swojej decyzji. Zarząd spółki 17 marca 2020 r. oświadczył, że w wyniku pandemii wirusa SARS-CoV 2, ponowne uruchomienie zakładów w Nowej Hucie zostaje odłożone w czasie, ale co istotne nie rezygnuje z niego[39].

„Miasto może na tym tylko zyskać?”

            Od samego początku głosy mieszkańców Krakowa na temat wygaszenia zakładów w Nowej Hucie nie były jednolite. Osoby związane zawodowo z krakowskimi kombinatem wskazywały na ekonomiczne konsekwencje decyzji, a które w dalszej kolejności mogą się przełożyć na problemy społeczne[40]. Z kolei inni mieszkańcy dostrzegali pozytywy wygaszenia pieca, przede wszystkim wymiar ekologiczny, był szeroko komentowany.[41] Zakłady w Nowej Hucie od dłuższego czasu zmagały się z negatywny odbiorem, wątpliwości budziły przede wszystkim standardy ochrony środowiska, a zwłaszcza to czy są przestrzegane[42]. W dyskusję na temat krakowskich zakładów włączył się również Klub Jagielloński na czele z Jakubem Kucharczukiem. Redaktor w swoim tekście wskazał na możliwe kierunki zagospodarowania  terenów, na których obecnie znajduje się metalurgiczny kombinat. Eliminacja negatywnego odziaływania na środowisko przez wysokoemisyjną działalność krakowskich zakładów, to tylko jeden z nielicznych pozytywów na, które wskazywał ekspert Klubu Jagiellońskiego[43]. Publicysta zauważył, że przychody, które uzyskuje gmina Kraków z tytułu różnego rodzaju podatków od ArcelorMittal Poland oraz podmiotów z nią związanych, jest szacowana na kwotę 40 mln zł. Jakub Kucharczuk podniósł, że tereny po kombinacie z powodzeniem mogą zostać zagospodarowane przez przemysł wysokotechnologiczny, na który obecnie nie ma miejsca w Krakowie. Autor tekstu wskazał na co najmniej dwie pozytywne konsekwencje w przypadku realizacji przedstawionych w tekście założeń. Pierwszym jest dywersyfikacja regionalnej gospodarki, jak zauważa członek Klubu Jagiellońskiego, obecnie Kraków gospodarczo opiera się na sektorze turystycznym oraz outsourcingu usług. Oparcie gospodarki przede wszystkim o te dwa filary, w opinii Kucharczuka, są bezpieczne w okresie gospodarczej prosperity, ale w czasach załamania gospodarczego mogą nie wystarczyć, zważywszy, że są bardzo podatne wszelkiego rodzaju zawirowania gospodarki. Nie mniej istotne dla eksperta polskiego think tanku jest możliwość zatrzymania w Krakowie licznych absolwentów krakowskich uczelni. Brak dużej liczby zakładów produkujących zaawansowane technologicznie wyroby sprawia, że obecnie Kraków  w sposób ograniczony zapewnia miejsca pracy dla osób z wykształceniem ścisłym. Nie mniej istotne dla krakowskiego eksperta jest zanieczyszczenie środowiska, o którym była wcześniej mowa. Jakub Kucharczuk w swoim tekście przekonuje, że transformacja Nowej Huty jest możliwa. Szansy na sukces tego procesu upatruje m.in. w stworzonej w 2014 r. spółce Nowa Huta Przyszłości, której akcjonariuszami jest gmina Kraków oraz województwo małopolskie. Redaktor zauważa, że pomimo tego, iż podmiot w przeszłości był obiektem krytyki, to jednak w ostatnim czasie można dostrzec jego pierwsze sukcesy, jak np. blisko 60-milionowe dofinansowanie na budowę Strefy Aktywności Gospodarczej.[44] Ekspert Klubu Jagiellońskiego obstaje, że działania władz municypalnych nie wystarczą, a skala przedsięwzięcia zagospodarowania terenów kombinatu metalurgicznego wymagałaby większego zaangażowania, ze strony władz wojewódzkich, ale także samego rządu.

Więcej pytań niż odpowiedzi

         Predykcja dalszych losów krakowskich zakładów, jest niczym wróżenie z fusów. Wydaje się, że wielki piec nie zostanie uruchomiony w najbliższym czasie, a raczej nie nastąpi to wcześniej niż w przypadku pozostałych sektorów gospodarki,  zwłaszcza tych, dla których wyroby z Nowej Huty były surowcem wykorzystywanym w dalszej produkcji. Bagaż doświadczeń, które zbieramy podczas obecnego lockdownu i który każdego dnia staje się coraz to większy, może skłonić politycznych decydentów do refleksji nad rolą starego kontynentu. Dotychczasowe podejścia względem gospodarki, polityki klimatycznej, ale także praw człowieka, w tym również prawa ekonomicznych już są szeroko dyskutowane.[45] Nie można wykluczyć, że strategiczne sektory gospodarki zostaną objęte państwową protekcją, a w dalszej konsekwencji przyczynkiem do reindustrializacji Europy. Ewentualny kryzys gospodarczy może przynieść falę nacjonalizacji wielu gałęzi gospodarki. Wszystkie dotychczasowe prawidłowości gospodarki straciły na aktualności, a wraz z nimi oparte na nich decyzje. Kryzysowa sytuacja, której właśnie doświadczamy, skłania do zadania pytania, czy przeniesienie produkcji do Azji było słuszną decyzją, jeżeli tak, to czy strategicznie słusznym jest nadal jej tam pozostawienie? Innymi słowy, nastał czas spekulacji oraz decyzji, które mogą zmienić nie tylko dotychczasowe łańcuchy produkcji ale cały świat.

   Arkadiusz Pietryka – student Uniwersytetu Jagiellońskiego, finalista programu grantowego „Ideas Loading” organizowanego przez KPMG w Polsce, a także członek rady nadzorczej jednej z krakowskich spółdzielni mieszkaniowych. Interesuje się stosunkami międzynarodowymi i bezpieczeństwem energetycznym. Prywatnie pasjonat twórczości Aleksandra Dumasa i boksu.                                                                                                                   

[1]https://poland.arcelormittal.com/fileadmin/Content/user_upload/ArcelorMittal_Poland_odklada_w_czasie_ponowne_uruchomienie_wielkiego_pieca_w_Krakowie.pdf– dostęp 31.03.2020 

[2] ibidem

[3] https://poland.arcelormittal.com/fileadmin/Content/informacje_prasowe/2019-05-06_ArcelorMittal_Poland_planuje_tymczasowo_wstrzymac_prace_wielkiego_pieca_i_stalowni_w_krakowskiej_hucie.pdf – dostęp 31.03.2020

[4] https://wysokienapiecie.pl/19311-polskie-klopoty-z-co2-icis-ceny-energii-elektrycznej-skocza-w-gore/ – dostęp 29.03.2020

[5] Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31 z późn. zm.).

[6] http://nszzphs.pl/wp/wp-content/uploads/2019/08/do-biuletynu-Dzielnicy-XV-o-WP-w-Krakowie.pdf dostęp 29.03.2020

[7] https://krhhts.pl/wp-content/uploads/2019/07/List_do_Premiera_Mateusza_Morawieckiego.pdf– dostęp 31.03.2020

[8] https://tvn24bis.pl/z-kraju,74/arcelormittal-wylaczy-wielki-piec-prezydent-krakowa-apeluje-do-premiera-morawieckiego,936622.html– dostęp 31.03.2020

[9] https://dziennikpolski24.pl/premier-mateusz-morawiecki-spotka-sie-z-wladzami-arcelormittal-w-sprawie-wygaszenia-wielkiego-pieca-w-krakowskiej-hucie/ar/c1-14138933 – dostęp 29.03.2020

[10] http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=BCVHBK – dostęp 31.03.2020

[11] Ustawa z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2538 z późn. zm.).

[12] Ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw, ustawę o efektywności energetycznej oraz ustawę o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. poz. 1210).

[13] http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/druk.xsp?nr=3112 – dostęp 10.04.2020

[14] https://krhhts.pl/?p=2715 – dostęp 31.03.2020

[15] https://krhhts.pl/wp-content/uploads/2019/07/Stanowisko_XX_WZD_ZOK.pdf – dostęp 31.03.2020

[16] https://krhhts.pl/wp-content/uploads/2019/07/pikieta_24_07_2019.pdf – dostęp 31.03.2020

[17] https://poland.arcelormittal.com/fileadmin/Content/informacje_prasowe/2019/2019-07-09_Stanowisko_ArcelorMittal_Poland_w_slad_za_informacja_prasowa_wyslana_9_lipca_przez_organizacje_zwiazkowe.pdf – dostęp 31.03.2020

[18] http://www.solidarnosc.krakow.pl/?q=node/1718 – dostęp 31.03.2020

[19]https://poland.arcelormittal.com/fileadmin/Content/informacje_prasowe/2019/Stanowisko_ArcelorMittal_Poland_ws._pikiety_przed_budynkiem_dyrekcyjnym.pdf– dostęp 31.03.2020

[20]https://poland.arcelormittal.com/fileadmin/Content/informacje_prasowe/2019/ArcelorMittal_Poland_odklada_w_czasie_tymczasowe_wstrzymanie_pracy_czesci_surowcowej_w_Krakowie.pdf– dostęp 31.03.2020

[21] http://www.solidarnosc.krakow.pl/?q=node/1719 – dostęp 31.03.2020

[22] https://klubjagiellonski.pl/2018/12/31/mazur-w-2019-roku-czeka-nas-trzesienie-ziemi-video/

[23] https://klubjagiellonski.pl/2019/10/16/trudnowski-bezprecedensowe-zwyciestwo-pis-u-okupione-strategicznymi-porazkami/ – dostęp 31.03.2020

[24] https://www.money.pl/gospodarka/wielki-piec-w-hucie-bedzie-wygaszony-czekaja-tylko-na-wybory-6432856454781057a.html – dostęp 31.03.2020

[25] https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-wiceminister-energii-piec-w-hucie-w-krakowie-nie-zostanie-wy,nId,3274520 – dostęp 31.03.2020

[26] https://radiogdansk.pl/wiadomosci/item/100581-piotr-duda-zacheca-do-udzialu-w-wyborach-to-przejaw-patriotyzmu-i-odpowiedzialnosci/100581-piotr-duda-zacheca-do-udzialu-w-wyborach-to-przejaw-patriotyzmu-i-odpowiedzialnosci – dostęp 31.03.2020

[27] ibidem

[28] https://poland.arcelormittal.com/fileadmin/Content/informacje_prasowe/2019/2019-11-12ArcelorMittal_Poland_tymczasowo_wstrzymuje_prace_wielkiego_pieca_i_stalowni_w_krakowskiej_hucie.pdf – dostęp 31.03.2020

[29] https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2019-11-23/rusza-wygaszanie-wielkiego-pieca-w-krakowskiej-hucie-zwiazkowcy-protestuja/ – dostęp 31.03.2020

[30] http://www.solidarnosc.krakow.pl/sites/default/files/wielki_piec_komunikat%2018_11_19.pdf – dostęp 31.03.2020

[31] http://www.solidarnosc.krakow.pl/?q=node/1772 – dostęp 31.03.2020

[32] ibidem

[33] http://www.solidarnosc.krakow.pl/?q=node/1774 – dostęp 31.03.2020

[34] https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-okragly-stol-w-sprawie-krakowskiej-huty-wziac-udzial-moze-ka,nId,4230607 – dostęp 31.03.2020

[35] https://krakow.tvp.pl/46240997/okragly-stol-ws-huty-arcelormittal-poland – dostęp 31.03.2020

[36] Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o systemie rekompensat dla sektorów i podsektorów energochłonnych (Dz. U. poz. 1532 z późn. zm.).

[37] https://www.radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/dzis-okragly-stol-w-sprawie-sytuacji-w-krakowskiej-hucie/ – dostęp 31.03.2020

[38]https://poland.arcelormittal.com/fileadmin/Content/user_upload/ArcelorMittal_Poland_ponownie_uruchamia_wielki_piec_w_krakowskiej_hucie.pdf– dostęp 31.03.2020

[39]https://poland.arcelormittal.com/fileadmin/Content/user_upload/ArcelorMittal_Poland_odklada_w_czasie_ponowne_uruchomienie_wielkiego_pieca_w_Krakowie.pdf– dostęp 31.03.2020

[40] https://gazetakrakowska.pl/nawet-40-mln-zl-moze-stracic-krakow-na-wygaszeniu-wielkiego-pieca-w-hucie/ar/c3-14594553 – dostęp 31.03.2020

[41] https://magazyn.wp.pl/wiadomosci/artykul/piosenka-o-umieraniu-huty – dostęp 31.03.2020

[42] https://dziennikpolski24.pl/krakow-coraz-wiecej-emocji-wokol-odpadow-z-huty/ar/c1-14482619 – dostęp 31.03.2020

[43] https://klubjagiellonski.pl/2019/12/05/koniec-krakowskiej-huty-miasto-moze-na-tym-tylko-zyskac/ – dostęp 31.03.2020

[44] ibidem

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *