Crowdfunding dłużny jako źródło finansowania spółdzielni energetycznych.

Czas czytania: 4 minuty

Kooperatywy energetyczne jako sposób organizacji obywateli zaintersowanych wytwarzaniem i handlem energią, wzbudzają coraz większe zainteresowanie w Polsce. Postępujące zmiany klimatyczne oraz wzrastające ryzyko coraz wyższych cen energii elektrycznej zadają się wreszcie być czynnikiem podbudzającym świadomość energetyczną i ekologiczną polskiego społeczeństwa. Na gruncie polskiego prawa wyróżnia się dwa rodzaje kooperatywów energetycznych- klastry energii oraz spółdzielnie energetyczne. Niestety popularyzacja spółdzielni energetycznych w Polsce wciąż jest we wczesnej fazie.

Obywatele już w fazie planowania inwestycji z zakresu energetyki rozproszonej bardzo szybko natrafiają na pierwszy, podstawowy problem- sfinansowanie przedsięwzięcia. W artykule zostanie poruszony crowdfunding jako potencjalny sposób zdobycia środków na założenie i rozwój spółdzielni energetycznej, która moim zdaniem jest najdogodniejszą formą prawną dla obywatela zainteresowanego włączeniem się w zieloną rewolucję. 

Spółdzielnia energetyczna- co to jest?

Zgodnie z ustawą o OZE, działalność spółdzielni energetycznej polega na  wytwarzaniu energii elektrycznej lub biogazu, lub ciepła, w instalacjach odnawialnego źródła energii i równoważenie zapotrzebowania energii elektrycznej lub biogazu, lub ciepła, wyłącznie na potrzeby własne spółdzielni energetycznej i jej członków. Liczba członków spółdzielni nie może przekroczyć 1000. Obszar jej działania, może obejmować gminę wiejską, miejsko-wiejską lub 3 gminy sąsiadujące ze sobą. Warto wspomnieć, że spółdzielnia energetyczna może podjąć działalność po zamieszczeniu jej danych w wykazie spółdzielni energetycznych, który prowadzony jest przez Dyrektora Generalnego KOWR.

Zadaniem spółdzielni energetycznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego jej członkom, a istotą jej funkcjonowania jest współpraca jej członków oparta na demokratycznych zasadach. Pozamaterialne korzyści, jakie niesie za sobą spółdzielnia energetyczna, to integracja lokalnych społeczności, umożliwienie współdecydowania o strategii energetycznej na lokalnym terenie, zmniejszenie bezrobocia oraz aktywny udział w redukcji emisji CO2.

Ponadto spółdzielnie energetyczne, dzięki nowelizacji ustawy o OZE z lipca 2019 mają prawo do prosumenckich zasad rozliczeń energii elektrycznej w systemie opustów, co zwiększa atrakcyjność tej formy działalności.

Osobom zainteresowanym, niezmiennie polecam zaznajomienie się z nagradzanym i wartościowym filmem dokumentalnym Human Energy, traktującym o rozwoju kooperatywów energetycznych w Europie. Przedstawia on w przystępny sposób podstawowe zagadnienia związane z tematyką energetyki rozproszonej.

Istota crowdfunding’u dłużnego oraz jego wady i zalety

Crowdfunding jest formą finansowania społecznościowego, polegającą na gromadzeniu kapitału przez dany podmiot, który jest przekazywany na rzecz rozwoju określonego przedsięwzięcia w zamian za określone świadczenie zwrotne.

Jednym z odpowiednich modeli finansowania społecznego dla  spółdzielni energetycznych będzie model crowdfunding’u dłużnego. Charakteryzuje się on tym, że zainteresowana jednostka lokuje  pieniądze w przedsięwzięcie, oczekując w przyszłości zwrotu zainwestowanych środków wraz z odsetkami. To sprawia, że po zebraniu spółdzielnia i inwestorzy pozostają wciąż w relacji, ponieważ łączy ich wspólny interes oraz cel.

Zalety Crowdfunding’u dłużnegoWady Crowdfunding’u dłużnego
wypłaty odsetek można odliczyć jako wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej,Ryzyko wydłużania przez  finansowanego okresu spłaty, przez co inwestor traci na płynności swoich inwestycji. 
Promocja pomysłu i wystąpienie marketingu szeptanegoOgromne nakłady czasu, skupienia i kreatywności poświęcone promocji oraz bieżące śledzenie social media
Możliwość nawiązania współpracy z wieloma inwestorami- stworzenia wartościowej, zaangażowanej społecznościZbiórki pieniędzy które nie są charytatywne, wciąż cieszą się niskim zaufaniem Polaków
Możliwość oszacowania szans powodzenia  projektu oraz zainteresowania społeczeństwaBrak gwarancji powodzenia zbiórki
Możliwość pozyskania finansowania bez posiadania zdolności kredytowej, czy jakichkolwiek aktywówFinansowanie przedsięwzięcia przez bardzo dużą liczbę osób, może powodować  problemy komunikacyjne oraz niebezpieczeństwo opóźnienia wywiązania się̨ z obietnic wobec inwestorów
Uzyskanie feedbacku i pomocy od doświadczonych inwestorów z danej branżyAsymetria informacji wśród inwestorów

Należy zaznaczyć, że przy wykorzystaniu modelu crowdfunding’u dłużnego, inwestorzy nie nabywają prawa do głosowana w walnym zgromadzeniu, co jest korzystne dla zarządzania spółdzielnią- mniej osób na walnym zwiększa decyzyjność tego organu, ponieważ nie trzeba potencjalnie godzić wielu różnych opinii uprawnionych członków. Jednakże inwestorzy, w związku ze wsparciem danej spółdzielni, mogliby pod pewnymi warunkami pozyskać zdolność do użytkowania instalacji OZE, jeżeli znajdowaliby się oni na terenie działalności spółdzielni.

Crowdfunding a prawo

Polskie prawo niestety nie nadąża za przemianami społecznymi i technologicznymi. Brak regulacji skierowanych wprost  do ideii crowdfunding’u, nie oznacza jednak, że jest on nielegalny.  Co do zasady zazwyczaj do finansowania społecznościowego stosuje się przepisy ustawy z 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych – jest on stosowany z uwagi na pewne podobieństwa pomiędzy zbiórką publiczną a niektórymi rodzajami finansowania społecznościowego. 

Konstrukcja prawna pożyczki,  to standardowy instrument crowdfundingu dłużnego. Należy założyć, że w przypadku większości modeli, pożyczki zawierane są bezpośrednio pomiędzy beneficjentem a konsumentem jako finansującym – w tej sytuacji pożyczkę będą regulować przepisy kodeksu cywilnego. Problematyczny może tu być przepis art. 720§2 k.c., wymagający dla umowy pożyczki przenoszącą wartość  powyżej 1000 złotych formy pisemnej dla celów dowodowych (ad probationem). Jednakże, jeżeli po stronie finansującego będzie występować przedsiębiorca, to jego świadczenie na rzecz spółdzielni będzie traktowane jako kredyt konsumencki. Ta forma prawna wymaga wielu obligatoryjnych elementów. W wypadku, gdy przedsiębiorca udzielający kredytu konsumenckiego nie dochowa wymogów zawartych w ustawie o kredycie naraża się na tzw. sankcję darmowego kredytu przewidzianą w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Skutkiem tej sankcji, może być utrata uprawnienia przez finansującego do domagania się od beneficjenta jakichkolwiek odsetek z tytułu udzielonego świadczenia.

 Niestety polskie prawo ogranicza rozwój crowdfunding’u dłużnego. W świetle ustawy o kredycie konsumenckim – pozabankowego kredytu konsumenckiego udzielać mogą tylko instytucje pożyczkowe, a tego rodzaju firma musi spełnić szereg wymogów m.in. posiadać co najmniej 200 tys. zł kapitału własnego w całości pokrytego ze środków pieniężnych oraz uzyskać wpis do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego. Natomiast jeżeli pożyczkodawcą jest osoba fizyczna prowadząca działalność pożyczkową w sposób ciągły w celu zarobkowym, to zgodnie z polskim prawem konieczne byłoby sprofesjonalizowanie jej działalności polegające poprzez spełnienie wymogów prawa zawartych w przepisach dotyczących instytucji pożyczkowych.

Akcja crowdfundigow’a- porady skutecznego przeprowadzenia

  1. Znalezienie odpowiedniej platformy crowdfundingowej
  2. Uczestnictwo w wydarzeniach na temat energetyki rozproszonej. Dzięki temu można pozyskać wiedzę ale też i  kontakt z profesjonalistami i potencjalnymi inwestorami. 
  3. Stała, dokładna komunikacja wewnętrzna oraz zewnętrzna z szeroko rozumianymi mediami branżowymi ( blogi, portale internetowe, influencerzy z Youtube, gazety lokalne, miesięczniki)
  4. Marketing poprzez social media z nastawieniem na budowę marki ( polecam oprócz Facebooka i stworzenia na nim grupy, działalność na Twitterze oraz Linkedln)
  5. Jasna wizja i posiadanie planów zapasowych.
  6. Pozyskanie doradztwa lub pogłębienia wiedzy z zakresu consultingu prawno-strategicznego

Podsumowanie

Crowdfunding, nie tyko w modelu dłużnym, może być atrakcyjnym sposobem finansowania, pozwalającym również stworzyć społeczność promującą działalność spółdzielni energetycznych. Jest to ważny aspekt z powodu wciąż niskiej świadomości energetycznej Polaków i wciąż niedostatecznie rozwiniętego społeczeństwa obywatelskiego. Jako „ społecznik”, polecam tą formę wspierania projektów z zakresu energetyki rozproszonej, odnawialnej czy szeroko pojętej ochrony środowiska. Jedynie zaangażowanie społeczeństwa, może sprawić, że zielona rewolucja odniesie sukces i odmieni obraz energetyki zdominowanej przez koncerny energetyczne!!!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *