Spółdzielnia energetyczna – energetyka w rękach obywateli!

Czas czytania: 3 minuty

Autor: Bartłomiej Kupiec
Polski sektor energetyczny staje przed wieloma wyzwaniami związanymi zarówno ze sprostaniem wyzwaniom stawianym przez  politykę energetyczną UE jak i z rosnącymi kosztami wytwarzania energii elektrycznej spowodowanymi  m.in przez tzw. straty przesyłowe, które przekładają się na podwyższanie opłat za dystrybucję energii. Ponadto oligopol koncernów energetycznych,  utrudnia wejście na rynek nowym przedsiębiorstwom. Spółdzielnia energetyczna wydaje się być odpowiedzią na te wyzwania.

Lekarstwem na te problemy jest  rozwój tzw energetyki obywatelskiej, zakładającej udział odbiorców końcowych energii w jej produkcji i efektywniejszym wykorzystaniu. Aby przyczynić się do procesu oddania energii elektrycznej w ręce społeczeństwa, polscy obywatele mogą zakładać oraz działać właśnie w  spółdzielniach energetycznych.

Definicja oraz istota spółdzielni energetycznej

Na gruncie polskiej ustawy o OZE, spółdzielnia energetyczna to jednostka organizacyjna określona w ustawie Prawo Spółdzielcze której działalność polega na  wytwarzaniu energii elektrycznej lub biogazu, lub ciepła, w instalacjach odnawialnego źródła energii i równoważenie zapotrzebowania energii elektrycznej lub biogazu, lub ciepła, wyłącznie na potrzeby własne spółdzielni energetycznej i jej członków. Liczba członków spółdzielni nie może przekroczyć 1000.

Zadaniem spółdzielni energetycznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego jej członkom- nie definiują jej działalności typowe kapitalistyczne bodźce takie jak dążenie do osiągnięcia zysku czy chęć dominacji nad konkurencją. Istotą jej funkcjonowania jest współpraca jej członków oparta na demokratycznych zasadach, w spółdzielniach nie istnieje hierarchia, każdy członek jest traktowany w sposób równy co sprawia, że większość decyzji jest podejmowana w drodze głosowania. Zwiększa to zaangażowanie członków w życie spółdzielni ponieważ każda osoba w spółdzielni ma poczucie odpowiedzialności za jej losy.

Spółdzielnia energetyczna jednoczy indywidualnych odbiorców końcowych w celu zapewnienia do taniej energii elektrycznej. Pojedynczy prosument decydujący się na montaż instalacji OZE na własną rękę, może nie sprostać projektowi z powodu ograniczenia elastyczności zarówno finansowej jaki i czasowej.  Jednakże, jako członek spółdzielni energetycznej , miałby on zapewnione niezbędne wsparcie potrzebne do realizacji inwestycji. Ponadto ciężar kosztów rozkłada się na barki wielu inwestorów.

Korzyści spółdzielni energetycznej dla lokalnej społeczności

1.Ograniczenie odpowiedzialności majątkowej-  na skutek posiadania osobowości prawnej przez spółdzielnię energetyczną, odpowiedzialność spółdzielni wobec wierzycieli ograniczona jest do wysokości jej całego majątku. Członkowie spółdzielni za jej zobowiązania co do zasady bezpośrednio nie odpowiadają.


2. Niezależność i bezpieczeństwo energetyczne – społeczność lokalna dzięki zaangażowaniu w spółdzielnię energetyczną, w pewnym stopniu uniezależnia swój los od dużych koncernów energetycznych. Dzięki własnej produkcji energii może ona obniżyć wysokość opłat za prądu.

3. Członkiem spółdzielni energetycznej może być gmina- gmina może wykorzystywać członkostwo w spółdzielni energetycznej do zapewnienia zaopatrzenia energetycznego na lokalnych terenach, co ułatw jej realizację zadań własnych.

4. Spółdzielnia energetyczna pobudza lokalny biznes- nowe miejsca pracy oraz wykorzystanie lokalnych zasób do produkcji energii, zwłaszcza z biomasy, ożywia przepływ kapitału w danej społeczności.

Założenie spółdzielni energetycznej w Polsce

Założenie spółdzielni energetycznej jest stosunkowo proste, poniżej wymienione zostały przykładowe kroki: 

  1. Obecnie założycielami może być co najmniej 10 osób fizycznych lub 3 osoby prawne. 
  2. Należy dopełnić formalności rejestracyjne
  3. Podstawowym dokumentem niezbędnym do założenia spółdzielni jest statut. Założyciele uchwalają go na zebraniu założycielskim i podpisują. Powinni też zostać złożone  deklaracje członkowskie.
  4. Członkiem spółdzielni może zostać osoba, która złożyła podpisaną deklarację w formie pisemnej ( pod rygorem nieważności)
  5. Każda spółdzielnia musi posiadać takie organy jak zarząd, rada nadzorcza oraz posiadający największą władzę organ – walne zgromadzenie. Funkcje w organach spółdzielni mogą być pełnione wyłącznie przez członków spółdzielni. Nie można być jednocześnie członkiem zarządu, przedstawicielem na zebranie przedstawicieli tej samej spółdzielni oraz członkiem rady nadzorczej.
  6. Wpis do KRS złożonym we właściwym sądzie rejestrowym ze względu na siedzibę spółdzielni
  7. Co do zasady uzyskać koncesję na dystrybucję i wytwarzanie energii elektrycznej 
Sytuacja spółdzielni energetycznej w Polsce 

W Polsce spółdzielnie energetyczne, pomimo uregulowania statusu w świetle prawa, nie cieszą się popularnością. Powodem tej sytuacji jest między innymi: wspomniany już oligopol na polskim rynku energii elektrycznej, niski poziom świadomości energetycznej, kojarzenie spółdzielczości z czasami PRL przez społeczeństwo oraz niewystarczająca liczba zachęt regulacyjnych. 

Rekomendacje regulacyjne
  • Wprowadzenie obowiązku zakupu energii elektrycznej niewykorzystanej przez spółdzielnię, która została wprowadzona do sieci energii elektrycznej. Realia kapitalizmu sprawiają, że jednostki podejmują przedsięwzięcia w celu uzyskania korzyści gospodarczej, aby związać koniec z końcem. Spółdzielnie w swej istocie nie są jednak nastawione na zysk a na zaspokojenie potrzeb jej członków. Ponadto społeczeństwo polskie nie jest zamożne. Zaproponowane rozwiązanie uatrakcyjniłoby spółdzielnie, gdyż zagwarantowałoby co do zasady ekonomiczną opłacalność przedsięwzięcia.
  • Wyłączenie obowiązku posiadania koncesji na wytwarzanie oraz obrót energią elektryczną gdy zainstalowana moc elektryczna instalacji OZE na terenie spółdzielni nie przekracza określonego poziomu ( w takim wypadku wystarczyłby obowiązek wpisu do odpowiedniego rejestru ze względu na to że energia elektryczna jest fundamentem gospodarki) Rozwiązanie to zachęciłoby do działania w ramach spółdzielni gdyż zniwelowałby wymóg posiadania koncesji, co byłoby atrakcyjne dla podmiotów, które nie chciałyby produkować energii na bardzo dużą skalę.
  • Zapewnienie pierwszeństwa przyłączenia do sieci instalacji OZE znajdujących się na terenie spółdzielni
  • Reforma lustracji spółdzielni

Stworzenie dobrych uwarunkowań prawnych dla spółdzielni energetycznych jest kluczowe dla ich rozwoju na terenie Polski. Decentralizacja jest podstawą transformacji energetycznej- każdy obywatel może podjąć działania w imię zielonego renesansu gospodarki! 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *