Chiński dylemat- między bezpieczeństwem energetycznym a ochroną środowiska

Czas czytania: 11 minuty

Autorzy: Antoni Otałęga, Mateusz Kędziora ( Uniwersytet Jagielloński)
Od końca lat 70 XX wieku, kiedy to nastąpiło chińskie otwarcie na świat, gospodarka Chińskiej Republiki Ludowej (Chiny), rozwija się w niespotykanym wcześniej tempie. Istotnym skutkiem tego postępu jest ogromny wzrost zapotrzebowania na surowce energetyczne, co wiąże się ze znaczącym zwiększeniem konsumpcji m.in. energii elektrycznej, czy ropy naftowej.

Konsekwencją tak dynamicznego skoku ekonomicznego jest zanieczyszczenie chińskiego środowiska. Choć obecne władze ChRL widząc negatywne skutki nieokiełznanego wzrostu oraz mając na celu przetransformowanie chińskiej gospodarki z industrialnej na wysoce innowacyjną zaczęły zdawać sobie sprawę ze szkód jakie zostały wyrządzone w środowisku, to jednak lata zaniedbań na polu ochrony środowiska nie są łatwe do gwałtownego złagodzenia bez narażania chińskiej gospodarki na spadek wzrostu gospodarczego, który i tak w ostatnich latach jest coraz wolniejszy. Rosnąca świadomość ekologiczna Chińczyków oraz międzynarodowe zobowiązania klimatyczne przyczyniają się do zwiększania presji na władze w Pekinie, które muszą równoważyćdwa interesy – interes publiczny, który można podzielić na interes wzrostu ekonomicznego oraz interes „dostępu do czystego środowiska”, oraz interes państwowy, tj. zapewnienie rozwoju gospodarczego oraz bezpieczeństwa energetycznego ChRL uwzględniając kwestie środowiskowe.  

W naszej analizie postaramy się przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie „w jaki sposób władze ChRL powinny równoważyć ochronę środowiska z bezpieczeństwem energetycznym?” W tym celu, w pierwszej części naszego opracowania zdefiniujemy pojęcia ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa energetycznego, w drugiej części naświetlimy w jaki sposób Chiny chronią środowisko oraz zapewniają bezpieczeństwo energetyczne, a w trzeciej odpowiemy na postawione wyżej pytanie starając się zaproponować najbardziej efektywne 
i skuteczne metody chronienia środowiska poprzez wysoce innowacyjne inwestycje infrastrukturalne.

1.     Definicje

1.1.  Ochrona środowiska

Według definicji ze Słownika Statystyk Środowiskowych ONZ, ochrona środowiska odnosi się do wszelkich działań mających na celu utrzymanie lub przywrócenie jakości składników środowiskowych (wody, powietrza, lądu) poprzez zapobieganieemisji zanieczyszczeń lub ograniczanieobecności substancji zanieczyszczających w tych składnikach[1].

1.2.  Bezpieczeństwo energetyczne

Spośród wielu istniejących w świecie nauki definicji bezpieczeństwa energetycznego, na potrzeby naszej analizy posłużymy się definicją zaproponowaną przez Międzynarodową Agencję Energetyczną. Według MAE, jest to stała dostępność do źródeł energii w przystępnej cenie[2].Bezpieczeństwo energetyczne ma wiele wymiarów: długoterminowe dotyczy głównie terminowych inwestycji w celu dostarczania energii zgodnie z rozwojem gospodarczym 
i zrównoważonymi potrzebami środowiskowymi. Krótkoterminowe bezpieczeństwo energetyczne koncentruje się na zdolności systemu energetycznego do szybkiego reagowania na nagłe zmiany równowagi podaży i popytu. Brak bezpieczeństwa energetycznego jest zatem związany z negatywnymi skutkami gospodarczymi i społecznymi fizycznej niedostępności energii lub cen, które nie są konkurencyjne lub są zbyt niestabilne.

2.    Ochrona środowiska w ChRL

2.1.      Polityka środowiskowa ChRL

2.1.1    Zobowiązania międzynarodowe

Chiny zobowiązały się do wdrożenia tzw. porozumienia paryskiego z 2015 r., potwierdzając chęć dążenia do gospodarki niskoemisyjnej i wzmocnienia odporności na zmiany klimatu. Głównym motorem napędowym działań podjętych w efekcie podpisania porozumienia paryskiego jest redukcja emisji zanieczyszczeń i uniezależnienie wzrostu gospodarczego od emisji CO2. Dzięki krajowemu systemowi handlu emisjami już w 2018 r. Chiny osiągnęły zakładany na rok 2020 cel redukcji emisji CO2[3]. Istotnym z punktu widzenia cen surowców elementem jest nowe porozumienie Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO).

Od 1 stycznia 2020 r. zarówno Chiny jak i wszystkich przewoźników morskich będzie obowiązywał nowy, globalny limit zawartości siarki w oleju napędowym używanym przez statki, który wyniesie 0,5% (redukcja z dotychczas obowiązujących 3,5%) wprowadzony przez IMO. Armatorzy będą musieli przełączyć się na spalanie MGO (morskiego oleju napędowego o niskiej zawartości siarki, < 0,5%) lub ULSFO (morskiego oleju napędowego o ultra-niskiej zawartości siarki, = 0,1%)[4]. W wyniku tej zmiany, armatorzy zapewne przeniosą koszty użycia nowego paliwa na konsumentów. Należy domniemywać, że fakt ten wpłynie na cenę transportu surowców do Chin (o czym poniżej). 

2.1.2     Działania wewnętrzne

Uruchomienie systemów handlu uprawnieniami do emisji CO2 (Emissions Trading Schemes)  w Chinach zostało wyznaczone na 2015 r. w ramach porozumienia paryskiego oraz trzynastego pięcioletniego planu pracy w zakresie kontroli emisji gazów cieplarnianych. Przepisy dotyczące uruchomienia i stopniowego rozwoju ETS zostały określone w „Planie prac na rzecz budowy krajowego systemu handlu uprawnieniami do emisji (sektor energetyczny)” zatwierdzonym przez Radę Państwa pod koniec 2017 roku. Celem ETS jest przyczynienie się do skutecznej kontroli i stopniowej redukcji emisji dwutlenku węgla 
w Chinach oraz osiągnięcia rozwoju ekologicznego i niskoemisyjnego. Oczekuje się, że ETS będzie regulował ok. 1700 przedsiębiorstw z sektora energetycznego (w tym skojarzone wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej, tzw. kogeneracja), które emitują ponad 26 000 ton gazów cieplarnianych i zużywają ponad 10 000 tce (ton ekwialentu węgla) rocznie[5]

Obecnie w Chinach istnieje 8 regionalnych,  wdrożonych i funkcjonujących pilotażowych systemów ETS. W perspektywie krótkoterminowej oczekuje się, że istniejące systemy pilotażowe będą działać równolegle do rynku krajowego, obejmując sektory inne niż energetyka. W perspektywie średnio- i długoterminowej oczekuje się, że zostaną one zintegrowane z rynkiem krajowym po pełnym jego uruchomieniu.

2.2.   Polityka bezpieczeństwa energetycznego ChRL

MEA przewiduje, że chiński popyt na energię stanowić będzie 30% wzrostu globalnego zapotrzebowania na energię w krajach spoza OECD do 2035 r., ze względu na dążenie Chin do utrzymania ścieżki rozwoju gospodarczego i poprawy poziomu życia ludności[6]. Cambridge Energy Research Associates spodziewa się, że całkowite zapotrzebowanie Chin na energię podwoi się w ciągu najbliższych dwunastu lat, pomimo znacznego wzrostu wydajności energetycznej.

2.2.1    Charakterystyka chińskiej energetyki – konsumpcja surowców

Łączny bilans energetyczny wskazuje bardzo wyraźnie, iż gospodarka chińska opiera się przede wszystkim na węglu. Do lat 70. XX wieku to właśnie węgiel pokrywał 80-90% zapotrzebowania Chin na energię. Od tego czasu ten współczynnik nieco się obniżył, ale i tak pozostaje na stosunkowo wysokim poziomie ponad 70%. W 2009 roku 70,4% zużywanej energii w Państwie Środka pochodziło z węgla, 17,9% z ropy naftowej, 3,9% z gazu ziemnego, a pozostałe 7,8% elektrowni wodnych, nuklearnych i wiatrowych. W perspektywie najbliższych dekad można oczekiwać spadku znaczenia węgla dla rodzimej gospodarki. Potwierdzają to prognozy Państwowej Administracji Energetycznej, która wskazała w swoich obliczeniach, że w 2015 roku konsumpcja węgla w Chinach spadnie do poziomu 63% 
w ogólnym bilansie energetycznym. Przyczyniły się do tego inwestycje poprawiające efektywność energetyczną chińskiego przemysłu.

W ciągu ostatnich dziesięcioleci efektywność energetyczna w Chinach nabrała wyjątkowego impetu politycznego i stała się centralną częścią lokalnego krajobrazu politycznego. Pomiędzy rokiem 2010 a 2015 produkt krajowy brutto (PKB) Chin rósł średnio o 7,8% rocznie. W tym samym czasie energochłonność spadła o 18,2%, wyprzedzając założony cel redukcji o 16%. 
W wartościach absolutnych spadek wynosił z ok. 0,62 do 0,5 Mtoe (milionów ton ekwiwalentu ropy naftowej) na jednostkę PKB (w cenach stałych z 2010 r.). Tak imponujące wyniki skłoniły Międzynarodową Agencję Energetyczną (IEA) do nazywania Chin „globalny graczem wagi ciężkiej” w kategorii efektywności energetycznej.

2.2.2.  Dostęp do surowców 

Chińskie zasoby węgla kamiennego należą do jednych z największych na świecie, co nie równoważy wewnętrznej konsumpcji. Z uwagi na utrzymujące się w ciągu ostatnich lat stałe wysokie tempo wzrostu importu surowca z zagranicy, Chiny pozostają obecnie importerem węgla netto. Chiny najczęściej sprowadzały węgiel z Indonezji, Australii, Wietnamu 
i Mongolii oraz Rosji. Na te pięć krajów przypadało łącznie 84% całego chińskiego importu węgla z zagranicy[7]. Górnictwo w ciągu najbliższych dekad z pewnością pozostanie kluczowym sektorem gospodarki. W związku z tym władze centralne zapowiedziały szereg poważnych przedsięwzięć związanych z unowocześnieniem sektora oraz wprowadzeniem nowych technologii w wytwarzaniu czystego węgla. Możliwość uzyskiwania energii z węgla przy jednoczesnym spadku zanieczyszczenia środowiska staje się w chwili obecnym zasadniczym wyzwaniem.

Obok węgla, w bilansie energetycznym Chin od kilku lat wyraźnie umacnia się pozycja ropy naftowej. Chiny należą do czołówki największych importerów ropy naftowej na świecie. Zasoby chińskiej ropy naftowej pozostają na zdecydowanie niewystarczającym poziomie 
z uwagi na systematycznie rosnącą konsumpcję tego surowca. Prognozy długoterminowe nie pozostawiają złudzeń, iż to właśnie ropa naftowa oraz gaz ziemny będą w przyszłości stanowić podstawę w tworzeniu bilansu energetycznego Chin. Jednocześnie zauważalny będzie spadek udziału węgla. Obecnie Chiny zależą w ponad 50% od importu ropy 
z zagranicy, głównie z Bliskiego Wschodu oraz Afryki (co stanowi około 80% zaopatrzenia). Połowa importowanej przez Chiny ropy pochodzi obecnie z obszaru Bliskiego Wschodu – liderem wśród zagranicznych dostawców ropy naftowej do Państwa Środka od lat pozostaje Arabia Saudyjska. Iran zajmuje trzecią lokatę wśród największych dostawców ropy do Chin, ustępując jedynie Arabii Saudyjskiej i Angoli. Warto nadmienić, iż Chiny stały się obecnie najważniejszym partnerem handlowym Iranu, dystansując Unię Europejską. Sytuacja na chińskim rynku gazowym prezentuje się nieco inaczej aniżeli w sektorze naftowym. Własna produkcja na obecnym etapie pozwalała zatem zaspokoić niemal w całości popyt wewnętrzny. Jednak w najbliższym czasie należy się spodziewać zmian w tym zakresie i ujawniania się nowych potrzeb. Kluczowym zagranicznym dostawcą gazu ziemnego do Państwa Środka od wielu lat pozostaje Kuwejt czyli największy producent skroplonego gazu (LNG) na świecie[8].

3.     Analiza

Z powyższych danych wynikają co najmniej dwie istotne przesłanki. 1. Chiny stają się światowym liderem w dziedzinie nowoczesnych technologii oraz walki ze zmianami klimatu (będąc nadal największym “trucicielem”); 2. W ciągu najbliższych lat, Chiny będą potrzebowały jeszcze więcej surowców niż dotychczas.

Zatem, “w jaki sposób władze ChRL powinny równoważyć ochronę środowiska 
z bezpieczeństwem energetycznym?
” Poniżej prezentujemy kilka najważniejszych według nas obszarów, które wymagają inwestycji i na których władze w Pekinie powinny szczególnie się skupić chcąc zapewnić Państwu Środka bezpieczny wzrost gospodarczy.

            3.1. Wzmacnianie systemu uprawnień do emisji

Obecne systemy pilotażowe pokrywają ok. 40-60% GHG na obszarach ich funkcjonowania[9]. Ich zaletą jest duży udział firm i podmiotów regulujących, które w ciągu ostatnich kilku lat zdobyły cenne doświadczenie w zakresie funkcjonowania tych systemów, oraz wypracowały 

i nauczyły się mechanizmów działania systemów ETS. Minusem systemów pilotażowych jest ich niejednolitość. Każdy z programów działa na podstawie podobnych, lecz różniących się między sobą regulacji odpowiadających każdemu z ośmiu regionów. Aby dokonać skutecznego i efektywnego połączenia systemów pilotażowych w jeden powszechny system, którego funkcjonowanie zostało wyznaczone na rok 2020, należy wyeliminować te różnice. Po uruchomieniu, powszechny chiński system ETS będzie największym tego typu rynkiem na świecie, dwa razy większym niż europejski rynek ETS[10]. Zunifikowany system ma obejmować sektor m.in. wytwarzania energii, przemysłu stalowego, chemicznego, budowlanego, czy papierniczego. 

Choć chińska gospodarka jest od wielu lat niebywale skuteczna w powiększaniu się, obawiamy się, że chiński system może napotkać problemy natury administracyjno-prawnej. Nasze obawy podyktowane są brakiem solidnych fundamentów wolno-rynkowych oraz niskim poziom rządów prawa, które to są warunkami sine qua nonskutecznego funkcjonowania systemu ETS opartego o rynkowe kształtowanie się cen. ETS może być skuteczny jedynie wtedy, gdy zostanie zbudowany wiarygodny system pomiaru emisji, raportowania, weryfikacji 
i przyznawania darmowych uprawnień. 

Elementem skutecznego działania systemu musi być “Rezerwa stabilności rynkowej” zwany 

w EU ETS Market Stability Reserve, który został wprowadzony w celu rozwiązania problemu nadmiernej podaży uprawnień. Nadpodaż doprowadziła do niższych cen węgla, 
a tym samym słabszej zachęty do redukcji emisji. Nadwyżka uprawnień narastała 
w przeszłości z powodu wielu czynników, w tym kryzysu gospodarczego (gospodarka rosła wolniej, przez co emisje nie rosły tak bardzo, jak oczekiwano) i wysokiego importu uprawnień międzynarodowych. 

Należy także wspomnieć, że po pewnym czasie od uruchomienia ETS może powstać ryzyko tzw. “ucieczki emisji” (ang. carbon leakege) z Chin do innych krajów Azji Południowo-Wschodniej.Ucieczka emisji odnosi się do sytuacji, która może wystąpić, jeśli ze względu na koszty związane z polityką klimatyczną przedsiębiorstwa miałyby przenieść produkcję do innych krajów z łagodniejszymi ograniczeniami, prowadząc w konsekwencji do wzrostu całkowitych emisji w regionie. Ryzyko ucieczki emisji może być wyższe 
w niektórych sektorach energochłonnych. Proponujemy, by sektor lub podsektor chińskiej gospodarki zakwalifikować jako narażony na znaczące ryzyko ucieczki emisji, jeżeli:

suma bezpośrednich i pośrednich dodatkowych kosztów spowodowanych wdrożeniem systemu ETS doprowadziłaby do znacznego wzrostu kosztów produkcji, obliczonego jako proporcja wartości dodanej brutto, o co najmniej 5%; intensywność wymiany handlowej z krajami trzecimi, zdefiniowana jako stosunek całkowitej wartości wywozu do krajów trzecich plus wartość przywozu z krajów trzecich wynosi powyżej 10%. – LUB wartość jednego z wyżej wymienionych indeksów wynosi powyżej 30%.

3.2. Podnoszenie efektywności energetycznej

Chiny nadal muszą zrobić znacznie więcej, jeśli chcą stać się światowym liderem 
w dziedzinie efektywności energetycznej. Obecnie energochłonność Chin znacznie przewyższa średnią światową i jest daleka od osiągnięcia średniego poziomu krajów europejskich (OECD). Kraj musi stawić czoła ważnym wyzwaniom w zakresie projektowania polityki (na poziomie krajowym), wdrażania (na poziomie lokalnym), monitorowania, raportowania i weryfikacji (MRV) oraz zielonych finansów. 

Inne potencjalne zagrożenia dla krajowej energochłonności Chin dotyczą ewolucji wzrostu gospodarczego. Chociaż kraj zdawał się ostatnio zdołać oddzielić zużycie energii od wzrostu gospodarczego, dane z 2017 r. Pokazują, że emisje gazów cieplarnianych w Chinach w tym roku wciąż rosną.. Należy zainwestować dodatkowe środki w efektywność energetyczną, aby rozwiązać te problemy związane ze zmianami klimatu, zwłaszcza w czasach, gdy przemysł nadal absorbuje tak ważną część produkcji energii w Chinach. Z jednej strony silniejszy wzrost gospodarczy może prowadzić do nowych inwestycji w nieefektywną infrastrukturę (np. Budynki o słabej izolacji) i dalszy rozwój nadwyżek mocy. Może to mieć bardzo negatywny wpływ na krajową wydajność energetyczną Chin. Z drugiej strony spowolnienie mogłoby skłonić samorządy lokalne do wspierania tego samego rodzaju nieefektywnych inwestycji
w celu pobudzenia wzrostu, jak miało to miejsce po kryzysie gospodarczym 
w 2009 roku.

3.3. Wzmacnianie “odporności” chińskiej energetyki

O ile większe zróżnicowanie źródeł energii jest korzystne dla zmniejszenia emisji CO2, o tyle wzrost współzależności infrastrukturalnych może zwiększyć ryzyko awarii systemu. Typowymi problemami występującymi w systemach współzależnych są awarie kaskadowe pojawiające się, gdy awaria jednego systemu dostarczania energii (np. ze elektrowni węglowych, czy z OZE) powoduje awarię jednego lub więcej komponentów w drugiej infrastrukturze. Przykładowo, przerwy w dostawie gazu lub straty ciśnienia mogą zmusić wiele jednostek energetycznych do wyłączenia się. W kontekście Chin taki problem pojawił się już w 2008 r., gdy tzw.  Wielka Burza Lodowa w południowych Chinach pokazała, że ​​współzależność może mieć efekt kaskadowy, powodując łańcuch katastrof w systemach bilansujących energię. Aby temu przeciwdziałać należy zainwestować w:

  1. Smart-grid, który pozwala systemowi zasilania szybciej reagować na przerwy 
    w dostawie energii.. Zaawansowana infrastruktura pomiarowa (AMI) ostrzega 
    o użyteczności informacji o wyłączeniu w czasie rzeczywistym, pozwala na izolowanie przestojów w obszarach dotkniętych awarią oraz lepszą identyfikację miejsc awarii naprawczą. 
  2. systemy reagowania na popyt (Demand Energy Response) i mikrosieci (Microgrids), które są w stanie pomóc w utrzymaniu zasilania najbardziej newralgicznych z punktu widzenia całej gospodarki przedsiębiorstw, a nawet dzielić energię między odbiorców i odzyskiwać energię już wysłaną w przypadku awarii. “Odporny” IES (zintegrowany system energetyczny) powinien być wyposażony w DER ze źródłami energii, w tym energią odnawialną, sterowalnym wytwarzaniem paliw kopalnych, magazynami energii elektrycznej, ogrzewaniem i paliwami. 

            3.4. Zabezpieczanie systemów dostaw surowców

Strategicznym celem władz ChRL powinno być zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego poprzez umacnianie istniejących już kanałów dostaw surowców z Azji i Afryki. Ten geopolityczny cel powinien polegać na połączeniu rurociągami Chin z przyjaznymi, głównymi producentami ropy i gazu, prowadząc je poza skutecznym zasięgiem Stanów Zjednoczonych. Jest to warunek sine qua nonbezpieczeństwa dostaw. Jeśli się powiedzie, Nowy Jedwabny Szlak – rurociągi lądowe wraz z drogami i koleją – przetransportują wystarczającą ilość ropy 
i gazu, aby zaspokoić wymagania importowe kraju. Jak to zrobić? Dyplomacja Jedwabnego Szlaku nabrała jeszcze większego impetu wraz z inicjatywą Nowego Jedwabnego Szlaku ogłoszoną przez przewodniczącego Xi Jinpinga w 2013 r. obecnie natomiast w dobie niepewności i napięć płynących z rywalizacji Chin oraz Stanów Zjednoczonych na morzach, alternatywa w postaci projektu Nowego Jedwabnego Szlaku zacznie w kolejnych latach odgrywać dla Chin coraz istotniejszą kwestię jeśli zabezpieczenie przez nie systemu dostaw surowców. W tym aspekcie chodzi również o te strategiczne surowce jakimi są dla Chin ropa naftowa i gaz ziemny również w związku z ich coraz to bardziej wzmożoną aktywnością na polu ich importu z rejonów do tej pory mniej eksploatowanych jakimi są państwa takie jak Kazachstan i inne leżące w obrębie rejonu Morza Kaspijskiego.

Kolejnym aspektem zapewniania bezpieczeństwa systemowi dostaw surowców jest fakt, iż Chiny jako podmiot prawa międzynarodowego są jedną ze stron umów typu BIT (ang. bilateral investment treaty) stanowiącymi ważny aspekt ochronny rodzimych inwestorów prowadzących swoją działalność na terytorium państw obcych, które to są zaś drugą ze stron umów tego typu. Są to m.in. Arabia Saudyjska i Iran (liderzy wśród dostawców ropy naftowej do Chin) oraz Kuwejt (zdecydowany lider jeśli chodzi o dostawy gazu ziemnego do państwa chińskiego). Ochrona w tym względzie przyznana inwestorom operującym w państwach będących stronami umów typu BIT polega na przyznaniu im szeregu gwarancji, które zazwyczaj obejmują sprawiedliwe i uczciwe traktowanie, ochronę przed wywłaszczeniem oraz pełną ochronę 

i bezpieczeństwo. Charakterystyczną cechą wielu umów typu BIT jest to, że pozwalają one na alternatywny mechanizm rozstrzygania sporów, w którym inwestor, którego prawa wynikające z BITzostały naruszone, może skorzystać z arbitrażu międzynarodowego, często pod auspicjami ICSID, zamiast pozwać państwo przyjmujące w jego rodzimych sądach.

3.5. Poszukiwanie sojuszy armatorów

W celu obniżenia kosztów transportu surowców energetycznych do Chin, chińscy armatorzy powinni dążyć do utworzenia i/lub wzmacniania sojuszy armatorów. Należy wspomnieć, iż 
w ostatnich latach doszło do zawarcia trzech sojuszy, P3, 2M i O3, największych operatorów statków. Towarzyszył temu potężny lobbing, który wzmocnił dawną ideologię „niezbędnej” współpracy między przedsiębiorstwami żeglugi liniowej w połączeniu z nieelastycznym zapotrzebowaniem na usługi transportowe. Nadmiar zdolności przeładunkowych zmusił właścicieli statków do obniżenia stawek frachtowych w celu pozyskania klientów, którzy stworzyli reakcję kończącą się oferowaniem nieatrakcyjnych stawek w przeszłości. 
W wyniku tego tylko kilka firm przetrwało konkurencję i zawarło umowy sojuszy, które de facto są kartelami.

Aby wzmocnić konkurencyjność chińskich armatorów i obniżyć ceny transportu surowców wynikające m.in. z nowych regulacji dot. ilości siarki w oleju napędowym, powinni oni zawrzeć podobny sojusz, na którego czele powinna stanąć China Ocean Shipping Company, której udział w rynku transportu morskiego wynosi ok. 7,8% i zajmuje czwarte miejsce 
w klasyfikacji największych armatorów, za takimi potęgami jak Maersk, Mediterranean Shipping Company i CMG-CMA. 

3.6. Transformacja energetyczna

Chińska gospodarka powinna dokonać istotnej transformacji energetycznej. Oznacza to zmianę sposobu wytwarzania energii i przejście z obecnego systemu energetycznego 
wykorzystującego nieodnawialne źródła energii, tj. m.in. paliwa kopalne, do systemu energetycznego opartego na niskoemisyjnych lub nieemisyjnych źródłach energii[11]
W praktycznym zastosowaniu, powinno to polegać na optymalizacji miksu energetycznego poprzez zwiększenie w nim udziału źródeł energii alternatywnych dla konwencjonalnych 
i nieodnawialnych źródeł energii. Ponadto, władze powinny rozwijać innowacyjne metody wytwarzania energii, m.in. OZE, power-to-gas, które umożliwiają magazynowanie nadwyżek energii pochodzącej z OZE. Istotnym elementem transformacji energetycznej jest także rozwój sieci tzw. smart-grid, inteligentnych sieci przesyłowych i dystrybucji, a także rozwój elektromobilności, paliw syntetycznych, zagospodarowania odpadów (tzw. waste to energy), oraz łączenie procesów wytwarzania energii elektrycznej i ciepła użytkowego w tzw. kogenerację, a także skuteczne systemy odzyskiwania energii wykorzystywanej w procesach przemysłowych.

W aspekcie społecznym, władze powinny zachęcać i tworzyć regulacje prawne wspierające modernizację infrastruktury mieszkalnej m.in. poprzez wymianę oświetlenia na energooszczędne, czy poprawę izolacji energetycznej budynków. Efektywna transformacja energetyczna nie może odbyć się bez wsparcia sektora lokalnej produkcji i dystrybucji  energii ze źródeł rozproszonych i odnawialnych. Chodzi tu o energetykę prosumencką, która wpływ na ograniczenie emisji CO2 może być niebagatelny. 

4.     Wnioski

Niewątpliwie problem równoważenia ochrony środowiska i zapewniania bezpieczeństwa energetycznego odnosi się do szerokiego spektrum czynników gospodarczych i społecznych, 
a sprostanie interesowi publicznemu, którego celem jest poprawa jakości chińskiego środowiska bez uszczerbku na bezpieczeństwie dostaw surowców i wytwarzaniu energii jest zadaniem wymagającym ogromnego politycznego zaangażowania. Nie będzie on jednak skuteczny bez partycypacji przedsiębiorstw, społeczeństwa oraz bez koniecznych funduszy modernizacyjnych. Rząd w Pekinie stoi przed niezwykle wymagającym zadaniem. Z jednej strony, musi przywrócić jakość składników środowiskowych (wody, powietrza, lądu) 
i zapobiec emisji zanieczyszczeń oraz ograniczyć obecność substancji zanieczyszczających
w tych składnikach, co wiąże się z ogromnymi kosztami. Z drugiej strony, musi zapewnić stały dopływ i wydobycie surowców w korzystnych cenach, co może być trudne ze względu na koszty inwestycji w ochronę środowiska, w transformację energetyczną, a także z powodu międzynarodowych zobowiązań klimatycznych i systemów takich, jak ETS, które choć zachęcają do innowacji, zwiększają cenę uprawnień do emisji każdej tony CO2, co przekłada się na cenę końcową energii.

Podsumowując, Chiny powinny prowadzić skuteczną politykę zapewniania dostaw surowców w ramach projektu Nowego Jedwabnego Szlaku posługując się narzędziami takimi jak Bilateral Trade Agreementsoraz inwestując znaczne środki 
w transformacje energetyczną. Dopiero wówczas rząd w Pekinie będzie mógł zapewnić harmonijnywzrost gospodarczy bez uszczerbku na środowisku.


[1]Glossary of Environment Statistics, Studies in Methods, Series F, No. 67, United Nations, New York, 1997.

[2]https://www.iea.org/topics/energysecurity/whatisenergysecurity/(dostęp: 13.04.2019)

[3]https://unfccc.int/news/china-meets-2020-carbon-target-three-years-ahead-of-schedule(dostęp 13.04.2019)

[4]http://www.seatrade-maritime.com/images/PDFs/SOMWME-whitepaper_Sulphur-p2.pdf(dostęp: 13.04.2019)

[5]Angang, H., Chiny. Innowacyjny Zielony Rozwój, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2017.

[6]Monkelbann, J., Addressing the trade-climate change-energy nexus: China’s explorations in a global governance landscape, Advances in Climate Change Research, Volume 5, Issue 4, 2014, Pages 206-218, ISSN 1674-9278, https://doi.org/10.1016/j.accre.2015.04.001(dostęp: 13.04.2019)

[7]Kwieciński, R. et al., Bliżej Azji. Współczesne wyzwania dla bezpieczeństwa,Scholar, Warszawa 2017.

[8]Gacek, Ł., Bezpieczeństwo energetyczne Chin, Societas seria pod redakcją Bogdana Szlachty, Kraków 2012.

[9]Gacek, Ł., Zielona Energia w Chinach, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2015.

[10]Towards a Global Carbon Market: Prospects for Linking the EU ETS to Other Carbon Markets, Carbon Market Watch Report, May 2015. https://carbonmarketwatch.org/wp-content/uploads/2015/05/NC-Towards-a-global-carbon-market-report_web.pdf(dostęp: 13.04.2019)

[11]Młynarski, T., Bezpieczeństwo Energetyczne i Ochrona Klimatu w Drugiej Dekadzie XXI Wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 2017.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *