Pomoc publiczna na rynku energii elektrycznej w świetle prawa UE

Czas czytania: 2 minuty

Pomoc publiczna na rynku energii elektrycznej jest dziś tematem odmienianym przez wszystkie przypadki na łamach mediów związku z tzw. ustawą prądową.

Niezakłócone dostawy energii i jej niska cena stanowią o bezpieczeństwie kraju jak i dobrobycie jego obywateli. Zgodnie z polityką regulacyjną Unii Europejskiej, na rynkach energii elektrycznej państw członkowskich obserwuję się ich liberalizację. Jednakże, gdy ceny energii elektrycznej wzrastają, a mechanizmy wolnego rynku zdają się  zawodzić, pojawia się pokusa interwencji państwa w postaci pomocy przedsiębiorstwom. 

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wyraźnie stanowi, że dziedzina „energi” należy do kompetencji dzielonych między Unią a Państwami Członkowskimi.  Ustanawianie zaś reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego (w tym w obszarze pomocy publicznej) stanowi wyłączną kompetencję Unii. Oznacza to, że wyrażanie zgody na przyznanie pomocy publicznej w ramach tego typu mechanizmów należy do kompetencji instytucji unijnych a w szczególności Komisji Europejskiej. Wszelka pomoc publiczna udzielana  przez Państwo Członkowskie podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą na rynku energii elektrycznej, bez uprzedniej zgody Komisji Europejskiej jest w świetle prawa Unii Europejskiej niedozwolona- może ona zażądać jej zwrotu wraz z odsetkami.

Ingerencja na rynku energii elektrycznej stanowi pomoc publiczną, jeżeli spełni ona, łącznie wszystkie cechy określone w art. 107 ust. 1 TFUE. Są to następujące cechy:

  • Ingerencja na rynku musi zaistnieć `ze strony państwa ( na przykład zostać wprowadzona na drodze ustawowej) lub przy użyciu jego zasobów. 
  • Ingerencja ta musi być w stanie wpłynąć na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi.
  • Dana korzyść gospodarcza musi zostać przyznana w sposób selektywny. Ponadto, otrzymanych korzyści dana grupa podmiotów nie byłaby w stanie uzyskać w toku zwykłej, własnej  działalności.
  • Dana ingerencja musi zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji. Wystarczające jest wykazanie, że przedsiębiorstwa będące beneficjentem pomocy prowadzą działalność gospodarczą na rynku, na którym istnieje wymiana handlowa pomiędzy państwami członkowskimi ( energia elektryczna jest takim towarem).

Kiedy pomoc publiczna jest dopuszczalna.

Zgodnie z ogólną zasadą, udzielanie pomocy publicznej w UE jest niezgodne z rynkiem wewnętrznym ponieważ wywiera ono negatywny wpływ na konkurencję. Nie jest to jednak zakaz bezwzględny – nie dotyczy to sytuacji wskazanych w art. 107 ust. 2 i 3 TFUE.

Niezwykle istotną rolę w ukształtowaniu treści pojęcia pomocy publicznej odegrało również orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE). Jednym z kluczowych orzeczeń w tym zakresie było orzeczenie w sprawie Altmark Trans2, ponieważ  dotyczy sfery świadczenia usług użyteczności publicznej, do której należy między innymi wytwarzanie i dostarczanie energii elektrycznej.

Określiło ono katalog warunków, których spełnienie będzie oznaczało brak naruszenia przepisów o ochronie konkurencji na rynku energii elektrycznej. Są one następujące:

1. warunek definicji – obowiązki operatora muszą być zdefiniowane oraz jasno określone.

2. warunek przejrzystości (obiektywności) – parametry, na podstawie których obliczane jest wynagrodzenie za prowadzoną działalność, muszą być ustalone z góry w sposób przejrzysty i obiektywny.

3. warunek adekwatności – korzyść gospodarcza ze strony państwa uzyskiwana w związku z prowadzoną działalnością nie powinna przewyższać kwoty niezbędnej dla pokrycia całości lub części kosztów z nią związanych, uwzględniając również uzyskiwane przychody oraz rozsądny zysk jakiego przedsiębiorstwo może się spodziewać w związku z prowadzoną działalnością

4. warunek efektywności kosztowej – w przypadku, kiedy przedsiębiorstwo nie jest wybierane w drodze przetargu, a więc w sposób pozwalający na wybranie najtańszego podmiotu, poziom koniecznej rekompensaty finansowej powinien być określany w oparciu o analizę kosztów, jakie poniosłoby wykonując dane zobowiązanie przedsiębiorstwo średniej wielkości, prawidłowo zarządzane i odpowiednio wyposażone w majątek pozwalający na prowadzenie danej działalności.

Konkluzja

W świetle prawa unijnego, trudno jest przeprowadzić działanie na rynku energii elektrycznej przez państwo, nie mającego cech pomocy publicznej. Interwencja państwa nie jest wskazana na rynku energii ponieważ zakłóca ona konkurencję na rynku który jest podatny na monopolizację. Dlatego w dobie rosnących cen energii elektrycznej państwa UE aby temu przeciwdziałać powinny prowadzić przemyślaną i długofalową politykę energetyczną.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *