Nowelizacja prawa energetycznego wybrane zagadnienia – cz. 3 zasady funkcjonowania systemu pomiarowego

Czas czytania: 4 minuty

Autor: Artur Leśniak

Wprowadzenie

Po rozważaniach na temat zmian w funkcjonowaniu Urzędu Regulacji Energetyki według projektowanej nowelizacji prawa energetycznego opublikowanej 23 października 2018 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji (dalej: Projekt)[1] przyszedł czas na zwięzłe opisanie proponowanych rozwiązań w obszarze zarządzania informacjami pomiarowymi, a także instalacji inteligentnych liczników.

Instalacja liczników zdalnego odczytu

Projekt przewiduje w art. 1 pkt 15 dodanie do ustawy Prawo energetyczne (dalej: ustawa PrEn)[2] nowego Rozdziału 2c zatytułowanego Zasady funkcjonowania systemu pomiarowego. Zgodnie z dodawanym art. 11u: Operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego (dalej: OSD) do dnia 31 grudnia 2026 r., zainstaluje liczniki zdalnego odczytu (inteligentne liczniki) skomunikowane z systemem zdalnego odczytu w punktach pomiarowych stanowiących co najmniej 80% łącznej liczby punktów pomiarowych u odbiorców końcowych przyłączonych do sieci na niskim napięciu. Projektodawca proponuje szczegółowy harmonogram instalacji liczników, według którego OSD ma osiągać następujące kamienie milowe w instalacji liczników zdalnego odczytu:

  • do dnia 31 grudnia 2019 r. – co najmniej 5%;
  • do dnia 31 grudnia 2021 r. – co najmniej 20%;
  • do dnia 31 grudnia 2023 r. – co najmniej 40%;
  • do dnia 31 grudnia 2025 r. – co najmniej 65%;

Ponadto OSD ma obowiązek zainstalować do dnia 31 grudnia 2020 r. liczniki bilansujące  skomunikowane z systemem zdalnego odczytu na wszystkich stacjach elektroenergetycznych transformujących średnie napięcie na niskie. Koszty procesu będzie pokrywał OSD, jednakże ostatecznie zostaną one przeniesiono na odbiorców końcowych w taryfie.

Odbiorca końcowy w gospodarstwie domowym może wystąpić do OSD o zainstalowanie licznika zdalnego odczytu oraz skomunikowanie go z urządzeniami sieci domowej, o ile te będą spełniać szczegółowe wymagania techniczne, oraz może wystąpić o wyposażenie punktu ładowania[3] będącego częścią instalacji domowej w licznik zdalnego odczytu. Jednakże w takiej sytuacji koszty obciążą w całości odbiorcę końcowego w gospodarstwie domowym. OSD ma 30 dni na instalację liczników i ich skomunikowanie, a Projekt nie przewiduje możliwości odmowy. Również na wniosek odbiorcy końcowego w gospodarstwie domowym licznik zdalnego odczytu może pełnić funkcję przedpłatowego układu pomiarowo-rozliczeniowego. Układ przedpłatowy służy do zamawiania określonego wolumenu (ilości) energii i po jego wykorzystaniu konieczne jest dokupienie kolejnego, w przeciwnym wypadku dostawy energii zostaną przerwane. Układ ten dotychczas stosowanych był przez przedsiębiorstwo energetyczne w wyjątkowych sytuacjach min. gdy dany odbiorca co najmniej dwukrotnie w ciągu kolejnych 12 miesięcy zwlekał z płatnością rachunków przez okres co najmniej jednego miesiąca zgodnie z art. 6a ustawy PrEn.

Warto dodać, że Projekt w art. 5 pkt 1 przewiduje dodanie do ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych[4] definicji dwukierunkowego punkt u ładowania, czyli punktu ładowania umożliwiającego pobór energii elektrycznej z pojazdu elektrycznego bądź pojazdu hybrydowego. Dalej w dodawanym art. 10a możemy przeczytać, że pobór energii elektrycznej przy wykorzystaniu dwukierunkowego punktu ładowania może być przeprowadzony przez operatora ogólnodostępnej stacji ładowania lub OSD. Dwukierunkowy punkt ładowania powinien być wyposażony w układ pomiarowo – rozliczeniowy służący do pomiaru energii elektrycznej wprowadzonej przez użytkownika pojazdu i zapewniać bezpieczne wprowadzanie energii elektrycznej do sieci. Niestety Projektodawcy nie wprowadzili szczegółowych przepisów regulujących kwestię rozliczania płatności. Mając w pamięci fakt, że każde rozładowanie i naładowanie prowadzi do zredukowania żywotności akumulatora (co może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą) powstaje pytanie: jak właściwie wynagradzać posiadaczy pojazdu elektrycznego lub hybrydowego. Nie jest to korzystna sytuacja zarówno z punktu widzenia posiadaczy pojazdów (niepewność co do systemu rozliczania), a także operatora ogólnodostępnej stacji ładowania i OSD (możliwe spory sądowe).

Funkcjonowanie systemu pomiarowego – OIP

Projekt zakłada powstanie centralnego systemu informacji pomiarowych, czyli systemu teleinformatycznego w którym mają być agregowane informacje pomiarowe. Zgodnie z art. 1 pkt 2 lit. h Projektu informacje pomiarowe są to dane pomiarowe, polecenia odbierane przez licznik zdalnego odczytu oraz dane dotyczące punktu pomiarowego. Ten sam przepis definiuje dane pomiarowe jako informacje o ilości energii elektrycznej wytworzonej, wprowadzonej lub pobranej z sieci przez odbiorcę końcowego, grupę odbiorców końcowych lub dostawcę usług ładowania w ogólnodostępnej stacji ładowania[5], a także informacje o wartości mocy, wskaźnikach jakości lub parametrach jakościowych energii elektrycznej w zakresie napięcia oraz informacje o ilości energii elektrycznej przepływającej w sieciach elektroenergetycznych – to ostatnie dotyczy tylko liczników zdalnego odczytu zamontowanych na stacjach transformatorowych.

Do zarządzania centralnym systemem informacji pomiarowych powołany ma zostać operator informacji pomiarowych (dalej: OIP), którego rolę zgodnie z dodawanym art. 11zg ma pełnić operator systemu przesyłowego (dalej: OSP) czyli spółka państwowa: Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. Głównym zadaniem OIP jest zapewnienie obsługi procesów rynku detalicznego energii elektrycznej w formie elektronicznej. Zarówno OIP jak i OSD zobowiązany jest do stosowania środków technicznych i organizacyjnych w celu zapewnienia bezpieczeństwa systemu pomiarowego (min. przed nieuprawnioną ingerencją zewnętrzną). Warto zauważyć, że Projektodawcy nie wymagają, by OIP był podmiotem zachowującym jakąkolwiek niezależność od OSP, ponieważ wykonuje on zadania OIP – zatem ma pełną swobodę w zakresie organizacyjnym, w szczególności OSP nie musi powoływać w tym celu osobnej spółki.

Zakłada się podział danych pomiarowych na dwa rodzaje: jednostkowe oraz zagregowane. Jednostkowe dane pomiarowe to dane umożliwiające przypisanie do konkretnego odbiorcy końcowego, natomiast dane zagregowane to takie, które uniemożliwiają ich przypisanie do danego odbiorcy końcowego. Projekt wskazuje konkretny katalog podmiotów, którym mogą zostać udostępnione jednostkowe dane pomiarowe min. są to OSD oraz sprzedawca energii elektrycznej, ale określa się także zakres i cel w jakim te dane mogą być przetwarzane. W przypadku danych zagregowanych OIP udostępnia je wyłącznie podmiotom odpowiedzialnym za bilansowanie handlowe. Dane pomiarowe mogą być także danymi osobowymi, w takiej sytuacji nie stosuje się przepisów art. 13 i art. 14 (klauzule informacyjne) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 – RODO[6].

Podsumowanie

Funkcjonowanie systemu pomiarowego to temat rozległy, a w artykule starałem się poruszyć najistotniejsze proponowane rozwiązania. Zdecydowanie korzystnie wypada inicjatywa Ministerstwa Energii by poddać regulacji tak wrażliwy, z perspektywy odbiorcy końcowego w gospodarstwie domowym temat. Zastanowić się można natomiast czy OIP funkcjonujący w warunkach monopolu nie powinien być w pełni niezależny od uczestników rynku w obszarze którego funkcjonuje (rynek energii). Zgodnie z raportem Council of European Energy Regulators większość państw członkowskich UE  zdecydowało się budować system zarządzania danymi  pomiarowymi w oparciu o częściowo zdecentralizowane OSD, jedynie Dania zdecydowała się powierzyć tą rolę scentralizowanemu OSP[7]. Ostateczny kształt przyjętych rozwiązań poznamy zapewne dopiero na wiosnę.

electricity-meter-96863_960_720

Zdjęcie przedstawia trójfazowy licznik energii elektrycznej niemieckiej produkcji, źródło: pxhere.com

[1] Rządowe Centrum Legislacji https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12317354 dostęp online: 18.12.2018 r.

[2] Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, Dz.U.2018.755, dostęp: LEX

[3] zgodnie z art. 2 pkt 17 ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych

[4] Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych, Dz.U.2018.317, dostęp; LEX

[5] zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych

[6] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1

[7] Review of Current and Future Data Management Models, CEER report 13 December 2016 str 18 – 19, dostęp online: 18.12.2018 r., https://www.ceer.eu/documents/104400/-/-/1fbc8e21-2502-c6c8-7017-a6df5652d20b

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *